مدرسه در افق سال 1404 جلوه ای از مراتب حیات طیبه و کانون عرضه خدمات و فرصتهای تعلیم و تربیت استو حیات طیبه وعده خدا به انسانهای مومن است خداوند به مؤمنان نیکوکار وعده داده است که در عین اینکه مانند دیگر مردم زنده و دارای حیات مادی هستند ،زندگی جدید و پاکیزهای به آنها میبخشد .نورانیت و بصیرتی که توانایی تشخیص حق و باطل را به آنها میدهد .
حال برای داشتن مدرسه پاک وپرورش انسانهایی طیب از هم اکنون باید چه کارهایی انجام دهیم . انسان هایی که در زندگی پاکشان این خصوصیات را باید در خور ارایه کنند: کارآمد، اثربخش، یادگیرنده، عدالت محور و مشارکت جو، عامل به عمل صالح، تعالی جو و تحول آفرین، انقلابی، آینده نگر، عاقل، متعهد، امین، بصیر، حق شناس
چنین مدرسه ایی که مدعی پرورش انسان هایی خدا جو و عاقل وعمل گرا می شود باید خود این گونه توسط مدیران و معلمان دلسوز اداره شودو مربیان و متعلمان آن نیز مزین به این خصوصیات شوند :
تکلیف گرایی، مسوولیت پذیری، کرامت نفس، امانتداری، خودباوری، کارآمدی، کارآفرینی، پرهیز از اسراف و وابستگی به دنیا، همدلی، احترام، اعتماد، وقت شناسی، نظم، جدیت، ایثارگری، قانون گرایی، نقادی و نوآوری، استکبارستیزی، دفاع از محرومان و مستضعفان و ارزش های انقلاب اسلامی»
واز طرفی با توجه به انفجار اطلاعات در دوره معاصراین گونه مدارس باید برخوردار از بهره فناوری آموزشی در سطح معیار؛ با توجه به طیف منابع و رسانه های یادگیری (شبکه ملی اطلاعات و ارتباطات)گردند.
ودر یک کلام مدرسه باید اثربخش، یادگیرنده، عدالتمحور، کمالجو و در یک عبارت کانون تربیت محله باشد
و از طرفی دیگر چون مدرسه رفیع ترین جایگاه تعلیم و تربیت است و مدیران مدارس بایداز هم اکنون با برنامهریزی دقیق در جهت تحقق اهداف آموزش وپرورش مانند ؛ افزایش جذابیت آموزشهای قرآنی ، توسعه فرهنگ قرآن در بین دانش آموزان و ایجاد تنوع و انعطاف درفرصتهای آموزشی و پرورشی گام بردارند.و نکته مهم دیگر تربیت معلمان دلسوز است چون از همه بارزتر نقش معلم است که در ارتباط مستقیم با دانش آموز است و ساختار فرهنگی، تشکیل گروههای کاری، فراهم سازی شرایط برای ارتقای کیفیت آموزشی و ایجاد انگیزه برای مشارکت درمدارس و کلید رسیدن به سعادت در دست او است ،
ونکته اثر گذار دیگر توجه به امکانات علمی روز در مدارسمی باشد و یکی ازویژگی های آموزش و پرورش جدید باید آماده کردن دانش آموزان برای زندگی در آینده باشد.دردنیای تعلیم وتربیت کار ما تربیت انسانها برای زندگی درآینده است بنابراین باید روح حاکم بر برنامه ریزی مدرسه آینده پژوهانه باشد.
ودر نتیجه باید اذعان کنیم حیات طیبه و لقای خداوند هر دو با ایمان و عمل صالح بدستمی آیدوحیات طیبه در پرتو ولایت خدای تعالی و از طریق ولایت اهل بیت عصمت و طهارت ( ع ) تحقق می یابدو مدارس ما باید بیش از گذشته به این موارد اهمیت دهند.یعنی باید به انجا برسیم که علم ونور را در دلهای انسانهای آینده بی ش از گذشته وارد کنیم و توجه صرف به علم محض ارزشی که ندارد هیچ باعث انحطاط هم می شود .
نعمت اله میرزایی دبیر هنر مدرسه راهنمایی شاهد سید جلال طبیبیان شهرضا
اسفند 139
مقدمه
حیات طیبه و لقای خداوند هر دو با ایمان و عمل صالح بدستمی آیدوحیات طیبه در پرتو ایمان به خدای تعالی و از طریق ولایت اهل بیت عصمت و طهارت ( ع ) تحقق می یابدو مدارس ما باید بیش از گذشته به این موارد اهمیت دهند.یعنی باید به انجا برسیم که علم ونورتقوی را در دلهای انسانهای آینده بیش از گذشته وارد کنیم و توجه صرف به علم محض ارزشی که ندارد هیچ باعث انحطاط هم می شود . فصل سوم سند تحول بنیادین آموزش و پرورش مدرسه را در افق سال 1404 جلوه ای از تحقق مراتب حیات طیبه و کانون عرضه ی خدمات و فرصت های تعلیم و تربیتی می داند.سند راهبردی تحول بنیادین نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ،مصداق بارزی از حرکت آموزش و پرورش به سمت یک جایگاه ثابت، ویژه و ارزشمند است.
اموزش و پرورش، کلید فتح آینده است و از دیر باز انتظار از آموزش و پرورش آن بوده که انسان های فردا را تربیت کند و نسل امروز را برای زندگی در جامعه ی فردا آماده سازد. بنابراین ضرورت دارد برنامه ریزان و سیاست گذاران آموزشی، معلمان و مسوولان آموزش و پرورش، الزامات و مقتضیات زندگی فردا را بشناسند تا بتوانند دانش و بینش لازم را در کودکان و جوانان برای فعالیت در جامعه فردا پرورش دهند . در راستای این سیاست، شناسایی ویژگی های آموزش و پرورش کارآ و اثر بخش از اهمیت خاصی برخوردار است.
وبنابراین مدرسه رفیع ترین جایگاه تعلیم و تربیت است و مدیران مدارس باید با برنامهریزی دقیق در جهت تحقق اهداف آموزش وپرورش مانند ؛ افزایش جذابیت آموزشهای قرآنی ، توسعه فرهنگ قرآن در بین دانش آموزان و ایجاد تنوع و انعطاف درفرصتهای آموزشی و پرورشی گام بردارند.
واز همه بارزتر نقش معلم است که ساختار فرهنگی، تشکیل گروههای کاری، فراهم سازی شرایط برای ارتقای کیفیت آموزشی و ایجاد انگیزه برای مشارکت درمدارس و کلید رسیدن به سعادت در دست او است .
بسم الله الرحمن الرحیم
مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَکَرٍ أَوأُنثَی وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ
حَیَاةً طَیِّبَةً
وَلَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُم
بِأَحْسَنِ مَا کَانُواْ یَعْمَلُونَ
هر کس از مرد یا زن کار شایسته کند و مؤمن باشد قطعاً او را با زندگی پاکیزهای
حیات [حقیقی] بخشیم و مسلماً به آنان بهتر از آنچه انجام میدادند پاداش خواهیم داد(نحل/97)
حیات طیبه در دنیاست برای مومنان
خداوند در قرآن سلامتی واقعی را سلامت معنوی میداند چرا که روح ما تا ابد حیات جاودانه داردخداوند به مؤمنان نیکوکار وعده داده است که در عین اینکه مانند دیگر مردم زنده و دارای حیات مادی هستند ،زندگی جدید و پاکیزهای به آنها میبخشد .نورانیت و بصیرتی که توانایی تشخیص حق و باطل را به آنها میدهد .به همین سبب ،مؤمنان با دل و جان از دنیای مادی ،با همه زینتها و جاذبههایش دل میکنند و خود را به خدا پیوند میدهند .این پیوند حیات طیبه است چرا که ایشان خود را به وجودی پیوند دادهاند که ذرهای نقص در او راه ندارد و در آن حال ، انسان چنان عزت و عظمتی در خود مییابد که وصف شدنی نیست زیرا به حیاتی دست یافته که مرگ و رنج و درد و بدبختی در آن راه ندارد .
در نظر مادیون حیات و مرگ ظاهری با به دنیا آمدن فرد شروع میشود و با مرگ انسان همه چیز پایان مییابد اما در فرهنگ قرآنی و در حقیقت و باطن این دنیا حیات واقعی ،حیات معنوی است .چه بسا افرادی زنده هستند ولی در واقع مردگانی بیش نیسنتد که حیات نباتی یا حیوانی دارند .زندگانی که روحشان مرده است و هیچ رشد و تکامل روحی ندارند ،سنگدلانی که تمام زندگی را در خوردن و خوابیدن و شهوترانی میدانند به این حالت مرگ معنوی میگویند در سوره نمل خداوند مردگان معنوی را معرفی میکند
البته تو مردگان را شنوا نمیگردانی و این ندا را به کران چون پشت بگردانند نمیتوانی بشنوانی نمل/80
مدرسه در افق سال 1404 جلوه ای از مراتب حیات طیبه
مدرسه در افق سال 1404 جلوه ای از مراتب حیات طیبه و کانون عرضه خدمات فرصت تعلیم و تربیت است. فصل سوم سند تحول بنیادین آموزش و پرورش مدرسه را در افق سال 1404 جلوه ای از تحقق مراتب حیات طیبه و کانون عرضه ی خدمات و فرصت های تعلیم و تربیتی می داند.سند راهبردی تحول بنیادین نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ،مصداق بارزی از حرکت آموزش و پرورش به سمت یک جایگاه ثابت، ویژه و ارزشمند است.در فصل سوم سند تحول بنیادین که به چشم انداز برنامه ها اشاره شده آمده است: نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی در افق 1404 ، با اتکا به قدرت لایزال الهی، مبتنی بر نظام معیار اسلامی، فرهنگ و تمدن اسلامی – ایرانی و قوام بخش آن ها و زمینه ساز جامعه جهانی عدل مهدوی و برخوردار از توانمندی های تربیتی ممتاز در تراز جمهوری اسلامی ایران در سطح منطقه، الهام بخش و دارای تعامل سازنده و موثر با نظام های تعلیم و تربیتی در سطح جهان، توانمند در زمینه سازی برای شکوفایی فطرت و استعدادها و شکل گیری هویت یکپارچه اسلامی، انقلابی – ایرانی و دانش آموزان با توجه به هویت اختصاصی آنان؛ کارآمد، اثربخش، یادگیرنده، عدالت محور و مشارکت جو، برخوردار از مربیان و مدیران مومن آراسته به فضائل اخلاق اسلامی عامل به عمل صالح، تعالی جو و تحول آفرین، انقلابی، آینده نگر، عاقل، متعهد، امین، بصیر، حق شناس هستند.
مدرسه در جمهوری اسلامی ایران باید جلوه ای شود از مراتب حیات طیبه ودارای ویژگی های منحصر ازبقیه کشورها
برپایه ی این چشم انداز، مدرسه جلوه ای است از تحقق مراتب حیات طیبه، کانون عرضه ی خدمات و فرصت های تعلیم و تربیتی، زمینه ساز درک و اصلاح موقعیت توسط دانش آموزان و تکوین و تعالی پیوسته ی هویت آنان براساس نظام معیار اسلامی، در چارچوب فلسفه و رهنامه ی نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران که دارای ویژگی های زیر است:
• تجلی بخش فرهنگ غنی اسلامی، انقلابی در روابط و مناسبات با خالق، جهان خلقت، خود و دیگران «به ویژه تکلیف گرایی، مسوولیت پذیری، کرامت نفس، امانتداری، خودباوری، کارآمدی، کارآفرینی، پرهیز از اسراف و وابستگی به دنیا، همدلی، احترام، اعتماد، وقت شناسی، نظم، جدیت، ایثارگری، قانون گرایی، نقادی و نوآوری، استکبارستیزی، دفاع از محرومان و مستضعفان و ارزش های انقلاب اسلامی»
• نقطه اتکای دولت و ملت در رشد، تعالی و پیشرفت کشور و کانون تربیت محله.
• برخوردار از قدرت تصمیم گیری و برنامه ریزی در حوزه های عملیاتی در چارچوب سیاست های محلی، منطقه ای و ملی.
• نقش آفرین در انتخاب آگاهانه، عقلانی، مسوولانه و اختیاری فرآیند زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی دانش آموزان براساس نظام معیار اسلامی.
• دارای ظرفیت پذیرش تفاوت های فردی، کشف و هدایت استعدادهای متنوع فطری و پاسخ گویی به نیازها، علایق و رغبت دانش آموزان در راستای مصالح و چارچوب نظام معیار اسلامی.
• یادگیرنده، کمال جو، خواستار تعالی مستمر فرصت های تربیتی، تسهیل کننده ی هدایت، یادگیری و تدارک بیننده ی خودجوش ظرفیت های جدید در خدمت تعلیم و تربیت.
• خود ارزیاب، مسئول و پاسخگو نسبت به نظارت و ارزیابی بیرونی.
• تأمین کننده ی نیازهای فردی و اجتماعی و محیط اخلاقی، علمی، امن، سالم، با نشاط، مهرورز و برخوردار از هویت جمعی.
• برخوردار از مربیان دارای فضائل اخلاقی و شایستگی های حرفه ای با هویت یکپارچه توحیدی براساس نظام معیار اسلامی.
• مبتنی بر رویکرد مدیریتی نقدپذیر، مشارکت جو.
• متکی بر ارکان تعلیم و تربیت و بهره مند از ظرفیت عوامل سهیم و موثر و مبتنی بر مشارکت ذی نفعان با تأکید بر مربیان، دانش آموزان و خانواده.
• برخوردار از بهره فناوری آموزشی در سطح معیار؛ با توجه به طیف منابع و رسانه های یادگیری (شبکه ملی اطلاعات و ارتباطات).
• دارای ظرفیت تصمیم سازی برای نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی .
• دارای تعامل اثر بخش با مساجد و دیگر نهادها، مراکز مذهبی و کانون های محلی نظیر فرهنگ سرا، کتابخانه های عمومی و برخوردار از ارتباط مستمر و موثر با عالمان دینی، صاحبنظران و متخصصان .
• دارای پیوند موثر با موضوعات و مسائل جامعه در مقیاس محلی، منطقه ای و ملی با حضور فعال در حیات اجتماعی.
ودر یک کلام مدرسه باید اثربخش، یادگیرنده، عدالتمحور، کمالجو و در یک عبارت کانون تربیت محله باشد
وبنابراین مدرسه رفیع ترین جایگاه تعلیم و تربیت است و مدیران مدارس باید با برنامهریزی دقیق در جهت تحقق اهداف آموزش وپرورش مانند ؛ افزایش جذابیت آموزشهای قرآنی ، توسعه فرهنگ قرآن در بین دانش آموزان و ایجاد تنوع و انعطاف درفرصتهای آموزشی و پرورشی گام بردارند.
واز همه بارزتر نقش معلم است که ساختار فرهنگی، تشکیل گروههای کاری، فراهم سازی شرایط برای ارتقای کیفیت آموزشی و ایجاد انگیزه برای مشارکت درمدارس و کلید رسیدن به سعادت در دست او است ،
اموزش و پرورش، کلید فتح آینده است و از دیر باز انتظار از آموزش و پرورش آن بوده که انسان های فردا را تربیت کند و نسل امروز را برای زندگی در جامعه ی فردا آماده سازد. بنابراین ضرورت دارد برنامه ریزان و سیاست گذاران آموزشی، معلمان و مسوولان آموزش و پرورش، الزامات و مقتضیات زندگی فردا را بشناسند تا بتوانند دانش و بینش لازم را در کودکان و جوانان برای فعالیت در جامعه فردا پرورش دهند . در راستای این سیاست، شناسایی ویژگی های آموزش و پرورش کارآ و اثر بخش از اهمیت خاصی برخوردار است.
توجه به امکانات علمی روز در مدارس
یکی ازویژگی های آموزش و پرورش باید آماده کردن دانش آموزان برای زندگی در آینده باشد.دردنیای تعلیم وتربیت کار ما تربیت انسانها برای زندگی درآینده است بنابراین باید روح حاکم بر برنامه ریزی مدرسه آینده پژوهانه باشد.به عنوان مثال اگر تصویر زندگی آینده یک زندگی فناورانه است یعنی کارت سوخت،فعالیت بانکی،خرید و...هوشمند می شود فهم چگونگی استفاده ازاین کارت یک مهارت است واگر کسی نتواند با این کارت زندگی کند،زندگی روزمره اش مختل می شود.در حقیقت یک مدرسه موفق مدرسه ای است که یک نگاه به آینده دارد وبا تصویری که از آینده دارد امروز برنامه ریزی می کند.
کتاب های درسی بایستی در راستای حل مشکلات زندگی باشند، دانش آموزان حد اقل در طول تحصیلات مدرسه ای هفت سال درس اجتماعی می خوانند (از سال سوم ابتدایی تا اول دبیرستان ) در این سال ها دانش آموزان به راحتی می توانند مسائل مربوط به زندگی در آینده را یاد بگیرند.مثلا یکی از مسائلی که لازمه ی زندگی اجتماعی است شرکت در آیین نامه ی رانندگی است.آموزش و پرورش می تواند تمهیداتی فراهم آورد که دانش آموزان علائم رانندگی را در کلاس های درس اجتماعی یاد بگیرند چرا که آن چه در کلاس آموخته می شود ، ماندگاری اش در ذهن بیشتر از آن خواهد بود که افراد در طول مدت یک ماه در آموزشگاه های رانندگی یاد می گیرند. برای این منظور می توان علایم رانندگی را در کتاب های اجتماعی گنجاند ،وقتی دانش آموز سوم راهنمایی را با موفقیت تمام کرد بتواند بدون نیاز به امتحان آئین نامه در آزمون عملی شرکت بکند.
اندیشه های دانشمندان بزرگ در حوزه آ موزش و پرورش، مانند«جان لاک»(۱۶۳۱-۱۷۰۴ میلادی)،«ژان ژاک روسو »(۱۷۱۲- ۱۷۷۸ میلادی)،«جان دیویی »(۱۸۵۹- ۱۹۵۱ میلادی)، و... گواه این واقعیت است که یکی از اهداف جدی سیستم های گوناگون آموزش و پرورش در جهان،«یادگیری برای زندگی »و تأکید بر اهمیت آموختن مهارتهای زندگی و جنبه های فرهنگی- تربیتی دانش آموزان است. بدیهی است به دلیل تفاوتهای آشکار که در مبانی فلسفه نظری، شرایط اجتماعی، ارزش ها، باورها ، عادتها، نحوه زندگی، اقتصاد و... در جوامع گوناگون، در ترسیم محتوا و شیوه تحقق اهداف، اختلافهای فراوانی وجود داشته باشد. اما نقطه مشترک، تأکید همگان بر اهمیت«ایجاد ارتباط بین برنامه آموزش و پرورش با واقعیت های زندگی دانش آموزان» است.
دراخر نتیجه گیری از تایپینگ (اقای لشگری)ایجاد شده بنظر من یک جمله میتونه باشه:
یکی از اهداف مهم آموزش و پرورش باید کاربست آموخته ها در متن زندگی باشد.
آثار حیات طیّبه وتوجه به قرآن و اهل بیت در مدارس
شهود و لقای الهی برترین ثمره ی حیات طیبه است که اولیای خدا در عالم عند الله از آن بر خوردارند : (فَمَن كَانَ يَرْجُو لِقَاء رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا )[1] پس کسی که مشتاق و امید وار دیدن پروردگار است باید عمل شایسته اندجام دهد و در بندگی پروردگار شرک نورزد . در این آیه شریفه دیدار و شهود خداوند در گرد عمل صالح و نفی شرک ( ایمان ) معرفی شده و حیات طیبه نیز در گرو این دو است .
بنابر این حیات طیبه و لقای خداوند هر دو با ایمان و عمل صالح بدست آمده و ملازمند و چون حیات منشا و سبب حسّی و حرکت در موجود زنده است . حیات طیبه نیز سبب شهود حق تعالی و سیر در تجلّیات انوار و اسماء اوست . قلب گشوده و گسترده و روح بلند اهل حیات طیبه که به باطن عالم راه یافته در برابر انوار الهی گشوده و همچون سنگ سخت و بسته و بی جان نیست که خداوند به پیمامبر فرمود : (فَإِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَى )[2] بلكه حقيقتاَ از دل برخوردار بوده حق شنوا و انذار پذیر است :
(لِيُنذِرَ مَن كَانَ حَيًّا )[3] تا هشدار پذیرد کسی که زنده است .
بنابر این مراتب پائین تر شهود حق جذبه ای پدید می آورد که مومنان را زنده کرده به شهود هر چه کامل تر او می رساند .
اولیای خدا با همین دل صاف و گشوده به باطن عالم و حیات طیبه می رسند و اسرار پنهان را می بینند و می شنوند : (لِمَن كَانَ لَهُ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى السَّمْعَ وَهُوَ شَهِيدٌ )[4] ىرك حقايق برای کسی است که قلب وار و گوشی شنوا به او داده شده است و او بیناست .
گرچه ظواهر اعمال و حرکات و سکنات آنها شبیه دیگران است ، اما آنان شعور و اراده ای فوق دیگران دارند و در وجودشان ، سرچشمع دیگری برای این اراده و شعور هست که همان حیات پاک انسانی است . چنین افرادی علاوه بر حیات نباتی و حیوانی ، حیات دیگری دارند که مردم کافر فاقد آن هستند و آن حیات پاک انسانی است .
از دیگران آثار حیات طیبه شادی و آرامش درونی است که قرآن کریم در توصیف اولیای خدا واهل حیات طیبه فرمود (أَلا إِنَّ أَوْلِيَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ الَّذِينَ آمَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ )[5] آگاه باشید که اولیای خدا از هم بیم و اندوهی سلامت و آسوده اند ، کسانی که ایمان آورده و پرهیزگار بوده اند . در آیه شریفه دیگری می فرماید : (مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وعَمِلَ صَالِحًا فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ )[6] کسی که به خدا و روز قیامت ایمان آورد و کارهای شایسته انجام دهد ف هیچ هراس و اندوهی ندارد .
ترس از چیزی است که ممکن است پیش بیاید و سعادت و خوشی را تبا سازد . همچنین غم و اندوه از حادثه ای ست که پیش آمده و سعادت و سرور انسان را از بین برده است . . . پس ترس زمانی کاملاً بر طرف می شود که آنچه داریم در معرض نابودی قرار نگیرد و حزن و اندوه هنگامی مطلقاً رفع می شود که انسان از همه نعمت ها و کام یابی کامل برخوردار باشد و خلل و خدشه ای بر آن وارد نشود و این خلود سعادت برای انسان و خلود و جاودانگی انسان در سعادت است .
وقتی قلب انسان از قید و بندهای غیر حق آزد گردد و بانور و معرفت حق لبریز شود و به نزد پروردگار کریم بازیافته و در عالم عندّیت به فوز و فلاح زندگی برتر و پایدار تر رسیده است .
علامه طباطبایی نوشته اند : « خدای سبحان در کلام مجید خود ، به انسان های الهی حیات جاویدی نسبت داده که با مردن سپری نمی شود و پس از مرگ درتحت ولایت خدا محفوظ است . در آن زندگی ، سختی و فرسودگی نیست ، ذّلت و شقاوت وجود ندارد و صاحبان آن زندگی در محبت پروردگار و خرسند از تقّرب درگاه او هستند و جز با سعادت روبه رو نمی شوند و در امنیت و سلامت و شناط و لذتی به سر می برند که با هیچ ترس و خطری نابودی آمیخته نیست . چیز هایی را می بینند و می شنود که دیگران از آن محرومند و تحمل و اراده شان به جای رسیده که دیگران دست از آن کوتاه داشته اند .[7]
بدین سان از جمله آثار حیات طیبه افزون بر شادی و آرامش شعور و بینش برتری است که باطن عالم و ملکوت زمین و آسمان ها را برای مومنان بلند مرتبه آشکار و ظاهر ساخته است این توان و بصیرت شهودی از نور خداست که بر قلب آنان تابیده شده و آن را عمیق و وسیع نموده در نتیجه از ظلمت ظاهر به نور باطن رسیده و حیاتی دیگر یافته اند : (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِن رَّحْمَتِهِ وَيَجْعَل لَّكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ )[8] ای کسانی که ایمان آورده اید تقوا پیشه کنید و به پیامبران ایمان آورید تا دو بهره از رحمت را در یابید و برای شما نوری قارر دهد که با آن راه بروید .
در این آیه اسرار بسیاری نهفته است ، زیرا به مومنان می فرماید که ایمان بیاورید و معلوم است که ر اینجا منظور مراتب برتر ایمان است چون در غیر این صورت امر به ایمان آوردن مجددّ تحصیل حاصل و بیهوده خواهد بود و خداوندگار حکیم امر بیهوده صادر نیمی فرماید . با این حال شرط رسیدن و راه وصول به مراتب بالاتر ایمان ، تقوا و عمل صالح است . سپس فرمود : اگر پا به راه ایمان و تقوا نیهید ف دو بهره به شما داده می شود . این دو بهره که از رحمت خداست ، شاید یکی شهود اولیه و جذبه آور است که ثمره ایمان بوده و دیگران شهادت که ثمره مجاهده با نفس و تقوا است . و این دو مقدمه نوری است که خدا برای مومنان قرار می دهد که همان حیات طیبه است و اینکه فرمود : تا با این نور راه بروید ، راه رفتن را به عنوان نماد همه حرکات و زندگی عادی شان از عمق ویژه ای بر خوردار است ، در حالی که زندگی عادی دارند . از نور و حیات مهصوصی بهره مند ند و با آن نور راه می روند و هر کاری را انجام می دهند ، پیش از هر چیز ، خدا را می بیننند و غیر از رضای او انگیزه اندیشه ای ندارد .
حیات طیبه در پرتو ولایت خدای تعالی و از طریق ولایت اهل بیت عصمت و طهارت ( ع ) تحقق می یابد و جز از طریق آنها که معدن علم و منزل نور و مهبط وحی الهی اند ، نمی توان به سرچشمه حیات طیّبه و محضر الهی باز یافت . آنها نشانه های راه و بلکه خود راه و از این فراتر عین عندالله و کامل ترین درجات نزد خدای تعالی هستند و . . . معرفت آنها کمال معرفت حق تعلی است .
تربیت انسانهای صبور در مدارس و جامعه سالم
(مَا عِندَكُمْ يَنفَدُ وَمَا عِندَ اللّهِ بَاقٍ وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُواْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ )[9]
آنچه نزد شما نابود می شود و آنچه نزد خداست پایدار می ماند بدون شک کسانی که صبر ورزیدند به نیکو تر از عملشان پاداش می دهیم .
برای حضور در عالم عندالله و تحقق حیات طیبه باید عوامل درونی وابستگی به حیات دنیا را از بین برد و لازمه ی این توفیق صوبر و استقامت بر عهد عبودیت دنیا را از بین برد و لازمه این توفیق صبر استقامت بر عهد عبودیت است که موجب آزاد شدن دل از قید و بند دنیا می گردد و پیش از فرارسیدن مرگ طبیعی شهادت معنوی و حیات طیّبه نصیب بنده بردبار و مجاهد فی سبیل الله می گردد . به این منظور حضرت علی ( ع ) فرموده اند : « اَخرِجو امِن الدُّنیا قلوبَکم قَبل اِن تُخرَج مِنها ابدانُکُم »[10] دلهایتان را از دنیا خارج کنید پیش از آنکه بدن ها یتان بیرون برده شود .
و رسول الله ( ص ) فرمود : ( موتو قَبلَ اَن تَموتوا )[11] بمیرید پیش از آنکه بمیرید . و نیز فرمود : ( بموت النفس یکونُ حیاةُ القلب )[12] با مرگ نفس حیات قلب تحقق می پذیرد .
این مرگ یا شهادت معنوی زمینه و مقدّمه حیاتی برتر و پاکیزه است . اولیای خدا با زدودن غبار کدورت ها و تیرگی ها از جان و دل قلب و روح خویش را از حیات دنیایی میرانده و از عالم دنیا خارج کرده و به درک عالم نور و نصرت و رحمت و سلامت و نامتناهی و ماندگار عندالله رسیده اند و خداوند اسما و صفات خود را در آنها متجلّی می سازد . به راستی کجا مبارزه و تسلّط بر نفس حقیر انسانی چنین پاداش عظیمی دارد ؟ هم از این رو فرمود : ( وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُواْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ )[13] و قطعاً جزا میدهیم کسانی را که صبر کردند با پاداشی نیکوتر از آنچه عمل کردند .
علم : یکی از برترین شاخص خای حیات طیبه ویژگی زنده شدگان به حیات طیبه علم و جامعه سالم است
علم ، در ادبیات قرآن یعنی شناخت خدا و آیات و آثار او و قرآن کریم تمام علم را نزد خدا می داند :
( إِنَّمَا الْعِلْمُ عِندَ اللَّهِ 14 ) علم فقط نزد خداست و هر کس که به علم حقیقی می رسد بهره ای عندالهی یافته و به عالم « عندیت » راه پیدا کرده است . (وَعَلَّمْنَاهُ مِن لَّدُنَّا عِلْمًا) و از نزد خود به او علمی آموختیم .
بنابر این یکی از برترین شاخص خای حیات طیبه ویژگی زنده شدگان به حیات طیبه علم است . اهل بیت رسول الله ( ع معدن و منبع این علم و سرآمد اهل حیات طیبه هستند .
امام باقر ( ع ) فرمودند : ( و الله اِنّا لَخُزّان اللهِ فی سَمائه و ارضِه ، لا علی ذهَبَ لا علی فضةِ الا عَلی عِلمِه [14][) به خدا سوگند که ما خزانه داران خدا در آسمان و زمینش هستیم ، نه خزانه داری بر طلا و نقره ، بلکه خزانه علم او .
نور و هدایت یکی دیگراز برترین شاخص های حیات طیبه و ویژگی زنده شدگان به حیات طیبه و جامعه سالم
کسانی به عالم عندالله راه پیدا می کنند که دل و جان خود را صاف کرده و از همه تعلّقات ویژگی ها رها ساخته و آئینه گون شدن اند . چنین کسانی را خداوند به حضور خود پذیرفته ، توفیق درک عالم عندیت و زندگی در آن را به آنها می دهد . (وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ أُوْلَئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَدَاء عِندَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ [15]) کسانی که به خداوند و رسولش ایمان آوردند آنها اهل راستی و گواهان نزد پروردگارند که پاداش و نورشان برای آنهاست .
اینها کسانی هستند که خدا را با تمام وجود درک کرده و آینه دار نور و نام او شده اند ؛ و در میان مردم با این نور حرکت کرده و مایه ی هدایت خلق هستند ، ( َوَ مَن كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَا [16] ) ایا کسی که مرده بود پس او را زنده کردیم و برایش نوری قرار دادیم که با آن میان مردم حرکت کند ، مثل کسی است که در تاریکی ها وامانده و راه گریزی ندارد ؟
هرکه از راه یافتگان به عالم عندالله به اندازه درک حضور حق تعالی نور او را دریافته و باز تابیده و عالم را به نور او فروغ و روشنی بخشیداند .
ابوخالدکابلی می گوید : از امام محمد باقر ( ع ) درباره این آیه پرسیدم که می فرماید (فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِي أَنزَلْنَا [17][) پس ایمان آورید به خدا و فرستاده اش و نوری که همراه او فروآمد . امام پاسخ فرمود : ( یاخالد النّور واللهِ المائمةُ مِن آل محمّد ( ص ) الی یوم القیامة ، و هُم واللهِ نورُ الله الّذی انزلُ و هُم ، والله ، نور الله فی السماواتی و الارض وَالله ، یا اباخالِد ، لَنور الاِمام فی قلوبِ المؤمنینَ انورُ من الشَمس المُضیئةِ بالنّهار ، و هُم ، والله ، ینّورون قُلوب المؤمنین و یَجبُ الله – عَزّوجل – نورهُم عمّن یشاء – فَتظلم قُلوبهم . . . . )[18] ای ابوخالد ، نور ، به خدا قسم – امامان از خاندان پیامبر ( ع ) تا روز قیامت اند و به خدا قسم ، آنها نور خدایند که نازل شده است و به خدا سوگند ، آنها نور خدا در آسمان ها و زمین هستند و به خدا سوگند ، ای ابوخالد ، نور امام در قلوب مؤمنان روشن تر از روشنایی خورشید در روز است ..
نتیجه گیری
مدرسه در جمهوری اسلامی ایران باید جلوه ای شود از مراتب حیات طیبه ودارای ویژگی های منحصر ازبقیه کشورها برپایه ی این چشم انداز، مدرسه جلوه ای است از تحقق مراتب حیات طیبه، کانون عرضه ی خدمات و فرصت های تعلیم و تربیتی، زمینه ساز درک و اصلاح موقعیت توسط دانش آموزان و تکوین و تعالی پیوسته ی هویت آنان براساس نظام معیار اسلامی، در چارچوب فلسفه و رهنامه ی نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی جمهوری اسلامی ایران که دارای ویژگی های زیر است:
• تجلی بخش فرهنگ غنی اسلامی، انقلابی در روابط و مناسبات با خالق، جهان خلقت، خود و دیگران «به ویژه تکلیف گرایی، مسوولیت پذیری، کرامت نفس، امانتداری، خودباوری، کارآمدی، کارآفرینی، پرهیز از اسراف و وابستگی به دنیا، همدلی، احترام، اعتماد، وقت شناسی، نظم، جدیت، ایثارگری، قانون گرایی، نقادی و نوآوری، استکبارستیزی، دفاع از محرومان و مستضعفان و ارزش های انقلاب اسلامی»
• نقطه اتکای دولت و ملت در رشد، تعالی و پیشرفت کشور و کانون تربیت محله.
• برخوردار از قدرت تصمیم گیری و برنامه ریزی در حوزه های عملیاتی در چارچوب سیاست های محلی، منطقه ای و ملی.
• نقش آفرین در انتخاب آگاهانه، عقلانی، مسوولانه و اختیاری فرآیند زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی دانش آموزان براساس نظام معیار اسلامی.
• دارای ظرفیت پذیرش تفاوت های فردی، کشف و هدایت استعدادهای متنوع فطری و پاسخ گویی به نیازها، علایق و رغبت دانش آموزان در راستای مصالح و چارچوب نظام معیار اسلامی.
حیات طیبه در پرتو ولایت خدای تعالی و از طریق ولایت اهل بیت عصمت و طهارت ( ع ) تحقق می یابد و جز از طریق آنها که معدن علم و منزل نور و مهبط وحی الهی اند ، نمی توان به سرچشمه حیات طیّبه و محضر الهی باز یافت . آنها نشانه های راه و بلکه خود راه و از این فراتر عین عندالله و کامل ترین درجات نزد خدای تعالی هستند و . . . معرفت آنها کمال معرفت حق تعلی است .
نعمت اله میرزایی دبیر هنر مدرسه راهنمایی شاهد سید جلال طبیبیان شهرضا
اسفند 1390
منابع
قرآن کریم ؛ترجمه آیه الله ناصر مکارم شیرازی ناشر دارالقرآن الکریم :دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی »تهران 1376
انصاری ( شیخ ) عبدالله ؛ کشف اللسرار و عده الابرار ، ابو الفضل رشید الدین میبدی ، تهران ؛ تابان 1339
تهرانی ؛ جواد آیین زندگی و درس های اخلاق ، قم – انتشارات در راه حق ؛ 1351
سبحانی جعفر ، سیمای اسلام ؛ دار التبلیغ ؛ تهران 1348
طباطبایی ( علامه ) سید محمد حسین . تفسیر المیزان؛ ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی و.... بنیاد علمی و فکری علامه طباطبا یی ، 1363
مجلسی ، بحا النوار ؛ جلد 11 ،مترجم سید ابوالحسن موسوی همدانی ، ناشر کتابخانه مسجد ولی عصر ( عج ) نشر محمد تهران 1364
7- سید محمد حسین طباطبایی ، پثین چ 7 – ص 348
11 - محمد باقر مجلسی پشین ج 4 ص 317
14- محمد بن یعقوب کلینی ، اصول کافی ج 1 ، ص 192 ، ح 2
18 - همان جلد 1 ، ص 194 ح 1
در این وبلاگ علاقمندان هنر های تجسمی اطلاعات زیادی می توانند کسب کنند